De spelregels van Mahjong Solitaire zijn snel te leren, maar zorgen voor een spel met verrassende strategische diepgang. Deze pagina is de volledige naslag voor alle regels van het spel – van de samenstelling van de steenset tot de precieze voorwaarden die bepalen wanneer een steen geselecteerd mag worden. Of je nu een randgeval wilt ophelderen of het spel voor het eerst leert: hier vind je het antwoord.
Doel van het spel
Het doel van Mahjong Solitaire is om alle 144 stenen van het speelbord te verwijderen. Dat doe je door overeenkomende paren van vrije stenen te vinden en te verwijderen. Wanneer elke steen gekoppeld en verwijderd is, win je. Als er geen geldige paren meer zijn maar er nog stenen op het speelbord liggen, is het spel verloren – de meeste digitale versies bieden echter een Schudden-functie om door te kunnen spelen.
Het volledige steenset: 144 stenen
Een standaard Mahjong Solitaire-spel gebruikt een set van 144 stenen, verdeeld in verschillende categorieën. De volledige steenset kennen is onmisbaar om de mahjong-spelregels in de solitairevorm goed te begrijpen. Hier zijn alle stenen van de set.
Kleurstenen (108 stenen totaal)
De kleurstenen vormen het grootste deel van de set. Er zijn drie kleuren, elk met stenen genummerd 1 tot en met 9, waarbij van elke steen vier exemplaren aanwezig zijn.
Karakters (Wan) – 36 stenen
De Karakters-kleur (ook wel Wan of Tienduizend genoemd) toont Chinese cijfers gecombineerd met het karakter voor "tienduizend". De stenen zijn genummerd van 1 tot 9, met vier identieke exemplaren van elk cijfer – in totaal 36 stenen. Karakters-stenen zijn te herkennen aan hun rode en zwarte Chinese kalligrafie.
Cirkels – 36 stenen
De Cirkels-kleur (ook wel Munten of Bollen genoemd) toont rangschikkingen van cirkels op elke steen, die munten voorstellen. Het aantal cirkels geeft de waarde van de steen aan, van 1 tot 9. Net als bij alle kleurstenen komt elke waarde vier keer voor, wat in totaal 36 Cirkels-stenen oplevert.
Bamboe – 36 stenen
De Bamboe-kleur (ook wel Stokjes of Bams genoemd) toont bamboestokjes in verschillende patronen. De 1 van Bamboe wordt van oudsher afgebeeld als een vogel (vaak een mus of een pauw) in plaats van één enkel stokje. De waarden 2 tot en met 9 tonen het bijbehorende aantal bamboestokjes. Vier exemplaren van elke waarde geven 36 Bamboe-stenen.
Eresteinen (28 stenen totaal)
Windstenen – 16 stenen
Er zijn vier Windstenen die de windrichtingen voorstellen: Oost, Zuid, West en Noord. Elke Windsteen komt vier keer voor in de set, in totaal 16 Windstenen. Windstenen tonen een Chinees karakter dat de richting aanduidt.
Draakstenen – 12 stenen
Er zijn drie Draakstenen: Rode Draak (Zhong), Groene Draak (Fa) en Witte Draak (Bai, soms weergegeven als een blanco steen of een steen met een rand). Elke Draaksteen komt vier keer voor, wat in totaal 12 Draakstenen oplevert.
Bonusstenen (8 stenen totaal)
Bloemen – 4 stenen
Er zijn vier unieke Bloemen-stenen, elk met een andere plant: Pruimenbloesem, Orchidee, Chrysant en Bamboe (de plant, te onderscheiden van de Bamboe-kleur). Anders dan kleurstenen heeft elke Bloemsteen een unieke afbeelding. Van elke specifieke bloem is er slechts één exemplaar.
Seizoenen – 4 stenen
Er zijn vier unieke Seizoenen-stenen die Lente, Zomer, Herfst en Winter voorstellen. Net als Bloemen heeft elke Seizoensteen een unieke afbeelding en komt slechts één keer voor in de set.
Overzicht van het aantal stenen
| Categorie | Typen | Exemplaren per type | Totaal |
|---|---|---|---|
| Karakters (Wan) | 9 (genummerd 1–9) | 4 | 36 |
| Cirkels | 9 (genummerd 1–9) | 4 | 36 |
| Bamboe | 9 (genummerd 1–9) | 4 | 36 |
| Winden | 4 (O, Z, W, N) | 4 | 16 |
| Draken | 3 (Rood, Groen, Wit) | 4 | 12 |
| Bloemen | 4 (uniek) | 1 | 4 |
| Seizoenen | 4 (uniek) | 1 | 4 |
| Totaal | 144 |
De vrije-steen-regel
De vrije-steen-regel is de centrale spelmechaniek die Mahjong Solitaire zijn strategische diepgang geeft. Deze regel beheersen is essentieel om de mahjong-spelregels in de solitairevorm echt te begrijpen.
Definitie
Een steen is vrij (ook wel "open" of "beschikbaar" genoemd) wanneer hij tegelijkertijd aan beide volgende voorwaarden voldoet:
- Niets bovenop. Geen enkele andere steen overlapt ook maar een deel van het bovenvlak van de steen. In een gelaagde lay-out kan een steen op een hogere laag stenen op lagere lagen gedeeltelijk of volledig bedekken. Elke mate van overlapping van bovenaf blokkeert de steen eronder.
- Ten minste één open zijkant. De linker- of rechterkant van de steen (of beide) moet vrij zijn van aangrenzende stenen op dezelfde laag. "Aangrenzend" betekent een steen die er direct naast staat, zijn linker- of rechterzijde rakend of bijna rakend.
Voorbeelden
Stel je een rij van vijf stenen voor op dezelfde laag, van links naar rechts gelabeld A tot en met E, zonder stenen erboven:
- Steen A (meest links): Vrij. Zijn linkerzijde is volledig open en er ligt niets bovenop.
- Steen C (midden): Niet vrij. Stenen B en D blokkeren zowel zijn linker- als rechterzijde.
- Steen E (meest rechts): Vrij. Zijn rechterzijde is volledig open en er ligt niets bovenop.
Stel je nu voor dat steen F bovenop stenen B en C ligt:
- Steen B: Niet vrij, ook al blokkeert steen A slechts één zijkant. Steen F ligt bovenop en schendt de eerste voorwaarde.
- Steen F: Vrij als zijn eigen linker- en rechterzijde vrij zijn op zijn laag. Zijn positie bovenop B en C blokkeert hem zelf niet.
Gedeeltelijke overlapping
Bij de meeste Mahjong Solitaire lay-outs zijn stenen op hogere lagen verschoven zodat elke bovenste steen twee of vier stenen op de laag eronder gedeeltelijk overlapt. Zelfs een gedeeltelijke overlapping telt als bedekking. Een steen is niet vrij totdat elke steen die hem van bovenaf overlapt is verwijderd.
Koppelregels
Om een paar te verwijderen moeten beide stenen vrij zijn en een geldig paar vormen. De koppelregels verschillen iets afhankelijk van het steentype.
Standaard koppeling
Voor alle kleurstenen (Karakters, Cirkels, Bamboe), Windstenen en Draakstenen geldt dat de twee stenen volledig identiek moeten zijn. Een 5 van Cirkels past alleen bij een andere 5 van Cirkels. Een Oostenwind past alleen bij een andere Oostenwind. Een Rode Draak past alleen bij een andere Rode Draak.
Omdat er vier exemplaren van elke standaardsteen zijn, heeft elke steen potentieel drie mogelijke partners. Dat betekent dat elk steentype precies twee paren kan vormen.
Bloemen-koppeling
Bloemen-stenen gebruiken groepskoppeling: elke Bloemsteen past bij elke andere Bloemsteen. De Pruimenbloesem kan gekoppeld worden met de Orchidee, de Chrysant of de Bamboebloem. Omdat er precies vier Bloemen-stenen zijn, vormen ze precies twee paren, maar die paren zijn niet van tevoren vastgesteld. Elke combinatie van twee Bloemen vormt een geldig paar.
Seizoenen-koppeling
Seizoenen-stenen volgen dezelfde groepsregel als Bloemen. Elke Seizoensteen past bij elke andere Seizoensteen. Lente kan gekoppeld worden met Zomer, Herfst of Winter. De vier Seizoenen-stenen vormen precies twee paren.
Let op: Bloemen passen niet bij Seizoenen
Een veelvoorkomend misverstand is dat Bloemen en Seizoenen bij elkaar passen. Dat is niet zo. Bloemen passen alleen bij Bloemen, en Seizoenen passen alleen bij Seizoenen. Het zijn twee afzonderlijke groepen met elk hun eigen koppelregels.
Spelverloop
- Opzet. Alle 144 stenen worden met de voorkant omhoog in een bepaald lay-outpatroon gelegd. Elke deal heeft gegarandeerd ten minste één oplossing.
- Spelen. De speler selecteert een vrije steen en vervolgens een overeenkomende vrije steen. Beide stenen worden van het speelbord verwijderd.
- Ontdekken. Het verwijderen van stenen kan eerder bedekte stenen blootleggen en eerder geblokkeerde stenen vrijmaken. De speler zoekt nieuwe beschikbare paren.
- Herhalen. De speler blijft paren koppelen en verwijderen.
- Winconditie. Alle stenen zijn van het speelbord verwijderd.
- Verliesconditie. Er zijn geen geldige paren meer, maar er liggen nog stenen op het speelbord.
Puntensystemen
Er is geen enkel officieel puntensysteem voor Mahjong Solitaire. Verschillende versies gebruiken verschillende methoden. Hier zijn de meest voorkomende benaderingen.
Tijdgebaseerde punten
De meest gebruikte methode geeft punten op basis van hoe snel je het speelbord leegmaakt. Een snellere voltooiingstijd levert een hogere score op. Sommige versies beginnen met een groot aantal punten en trekken punten af naarmate de tijd verstrijkt, terwijl anderen eenvoudigweg de verstreken tijd als score bijhouden (hoe lager, hoe beter).
Zetten-gebaseerde punten
Sommige versies kennen een vast aantal punten toe voor elk verwijderd paar, met bonussen voor het snel achtereenvolgens verwijderen van paren (combo's) of voor het voltooien van het spel zonder Hint of Ongedaan maken te gebruiken.
Strafpunten
Bepaalde versies trekken punten af voor het gebruik van Hint, Ongedaan maken of Schudden. Dit moedigt spelers aan om op hun eigen observatievermogen en strategie te vertrouwen in plaats van op hulpmiddelen. Een typische straf kan zijn: min 50 punten per Hint en min 100 punten per Schudden.
Zonder punten
Veel casual versies van Mahjong Solitaire gebruiken helemaal geen punten. Het spel is simpelweg een geslaagd/niet-geslaagd oefening: ofwel maak je het speelbord leeg, ofwel niet. Deze aanpak houdt de focus op het ontspannende en bevredigende gevoel van het puzzelen in plaats van op competitie.
Lay-out varianten
De lay-out bepaalt de vorm en het stapelpatroon van de stenen. Hoewel de mahjong spelregels ongeacht de lay-out gelijk blijven, bieden verschillende lay-outs sterk uiteenlopende moeilijkheidsgraden en visuele aantrekkingskracht.
Schildpad
De klassieke en meest herkenbare lay-out. Stenen zijn gerangschikt in een brede, ruwweg rechthoekige vorm met een hoge centrale stapel die naar de randen taps toeloopt. Doorgaans vier tot vijf lagen diep. Dit is de lay-out die de meeste mensen voor ogen hebben wanneer ze aan Mahjong Solitaire denken en is de standaard in de meeste versies.
Piramide
Stenen zijn gestapeld in een piramidevormige opstelling, met een brede basis en een enkele steen (of kleine groep) aan de top. Piramide-lay-outs hebben doorgaans minder lagen maar meer stenen per laag, wat zorgvuldige horizontale planning vereist.
Vesting
Een lay-out met meerdere afzonderlijke stapels die zijn gerangschikt in een patroon dat doet denken aan een kasteel of versterking. De ruimte tussen de stapels kan het vinden van paren bemoeilijken, omdat vrije stenen verspreid kunnen zijn over niet-verbonden gebieden van het speelbord.
Brug
De Brug-lay-out plaatst stenen in twee grote groepen die verbonden zijn door een smalle "brug" van stenen in het midden. Het beheren van de brugstenen is cruciaal, omdat ze als knelpunt dienen tussen de twee helften van het speelbord.
Spin
Een opstelling met een centraal lichaam en meerdere "poten" die naar buiten uitsteken. Deze lay-out heeft doorgaans veel toegankelijke stenen aan de uiteinden van de poten, waardoor de openingsfase eenvoudiger is, maar het dichte centrale lichaam wordt steeds uitdagender naarmate het spel vordert.
Speciale regels en randgevallen
Oplossingsgarantie
Goed ontworpen Mahjong Solitaire spellen genereren speelborden die gegarandeerd ten minste één oplossing hebben. Dit wordt bereikt door stenen in omgekeerde volgorde te plaatsen: de generator begint met een leeg speelbord en plaatst paren op posities waar ze legaal verwijderbaar zouden zijn, waarbij de lay-out van boven naar beneden wordt opgebouwd. Dit zorgt ervoor dat de reeks plaatsingen omgekeerd kan worden om de puzzel op te lossen.
Meerdere oplossingen
De meeste oplosbare speelborden hebben meer dan één geldige oplossing. De volgorde waarin je paren verwijdert is van belang, en sommige volgordes leiden tot een dood spoor terwijl andere succesvol zijn. Dat een speelbord oplosbaar is, betekent niet dat elke reeks zetten tot een oplossing leidt.
Dood spoor
Een dood spoor ontstaat wanneer er geen geldige paren meer zijn tussen de vrije stenen, maar er nog stenen op het speelbord liggen. Dit kan zelfs op een oplosbaar speelbord gebeuren als de speler eerder suboptimale keuzes heeft gemaakt. De meeste digitale versies lossen een dood spoor op met een Schudden-functie die de resterende stenen herschikt in een oplosbare opstelling.
Steenselectie
In de meeste versies selecteer je stenen door erop te klikken of te tikken. Het selecteren van een steen markeert hem. Het selecteren van een tweede vrije steen die overeenkomt met de eerste verwijdert beide van het speelbord. Het selecteren van een niet-overeenkomende steen, of een steen die niet vrij is, deselecteert doorgaans de eerste steen of toont een foutmelding.
Snelle naslag
- Totaal aantal stenen: 144
- Te verwijderen paren: 72
- Vrije-steen-voorwaarden: Niets bovenop EN ten minste één zijkant open
- Kleurstenen: Alleen identieke stenen (bijv. 3 Cirkels past bij 3 Cirkels)
- Bloemen: Elke Bloemsteen past bij elke andere Bloemsteen
- Seizoenen: Elke Seizoensteen past bij elke andere Seizoensteen
- Bloemen en Seizoenen: Passen NIET bij elkaar
- Winnen: Speelbord leeggemaakt van alle stenen
- Verliezen: Geen geldige paren meer met nog stenen op het speelbord
Nu je de volledige spelregels van Mahjong Solitaire kent, is het tijd om ze in de praktijk te zetten. Speel Mahjong Solitaire gratis online — zonder downloaden. Voor een stapsgewijze uitleg met strategietips, bezoek onze speluitleg. Meer over de stenen zelf vind je in onze naslag over mahjongstenen. En voor de bredere geschiedenis van het spel lees je wat is mahjong.
